TỔNG QUAN
Thuốc chống sung huyết (decongestants) là thuốc làm giảm nghẹt mũi bằng cách giảm sưng, viêm và hình thành chất nhầy trong đường mũi hoặc mắt. Chúng không có tác dụng nào khác đối với các triệu chứng như sổ mũi hoặc hắt hơi.
Thuốc có thể được dùng bằng đường uống để giúp giảm nghẹt mũi đang ảnh hưởng đến mũi, xoang và mắt hoặc xịt trực tiếp vào mũi hoặc nhỏ vào mắt để có tác dụng tại chỗ hơn.
Nhóm thuốc này có sẵn dưới dạng thuốc nhỏ mũi hoặc thuốc xịt mũi, thuốc nhỏ mắt và dưới dạng viên nén, viên nang và siro.
PHÂN LOẠI
Các thuốc chống sung huyết có sự khác nhau về thời gian tác dụng, sinh khả dụng của các dạng bào chế, cũng như, tác dụng phụ.
Một số thuốc chống sung huyết, dùng để thông mũi có tác dụng ngắn (3-4 giờ), như:
- Levmetamfetamine
- Phenylephrine
Hoặc, tác dụng kéo dài (8 đến 12 giờ) như:
- Xylometazoline
- Oxymetazoline
Dạng dùng ngoài của các chất thông mũi thường có tác dụng nhanh và mạnh hơn so với các dnạg xịt mũi. Chúng cũng ít gây ra tác dụng phụ hơn, mặc dù, một số trường hợp co giật ở trẻ có thể xảy ra.
Thuốc thông mũi dạng uống, thường ít hiệu quả hơn dạng dùng ngoài.
CHỈ ĐỊNH
Thuốc chống sung huyết thường được chỉ định để điều trị tình trạng nghẹt mũi hay mắt trong các bệnh: [cảm lạnh], [cảm cúm], [dị ứng], [viêm mũi], [viêm mũi dị ứng].
Thuốc chỉ có tác dụng làm giảm triệu chứng, không loại bỏ nguyên nhân gây bệnh.
TÁC DỤNG PHỤ CỦA THUỐC CHỐNG SUNG HUYẾT LÀ GÌ?
Mất ngủ và khó chịu là tác dụng phụ phổ biến nhất của thuốc thông mũi và những tác dụng phụ này có thể xảy ra ở 25% số người dùng các loại thuốc này. Các tác dụng phụ khác có thể bao gồm:
- Chóng mặt
- Đau đầu
- Dễ bị kích thích
- Lo lắng
- Stress
TÍNH AN TOÀN CỦA THUỐC CHỐNG SUNG HUYẾT
Hầu hết các chuyên gia khuyến cáo không dùng nhóm thuốc này cho trẻ em dưới 12 tuổi vì chưa rõ hiệu quả và nguy cơ tác dụng phụ của thuốc trên đối tượng.
Một số thuốc thông mũi (như pseudoephedrine) có liên quan đến các tác dụng phụ liên quan đến tim như tăng huyết áp, đánh trống ngực, nhịp tim nhanh. Vì thuốc thông mũi tác động lên các thụ thể alpha adrenoreceptor cũng nằm ở các khu vực khác của cơ thể, chúng có thể làm tăng nhãn áp trong mắt và làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn đường tiểu.
Sử dụng thuốc thông mũi thường xuyên và lâu hơn 3-5 ngày có thể dẫn đến đến tình trạng nghẹt mũi tái phát.
Ở một số người, ngay cả với liều lượng khuyến cáo, thuốc thông mũi cũng có thể làm trầm trọng thêm huyết áp vốn đã cao hoặc khiến tim đập nhanh. Thuốc thông mũi cũng có thể tạo ra các tác dụng phụ như kích thích thần kinh trung ương và có thể không phù hợp với những người bị bệnh tim, huyết áp cao, các vấn đề về tiết niệu hoặc đang dùng một số loại thuốc (chẳng hạn như chất ức chế monoamine oxidase).
Nếu dùng quá liều, thuốc thông mũi có thể gây suy thận, các triệu chứng loạn thần, đột quỵ và co giật.
CƠ CHẾ TÁC DỤNG
Bên trong mũi được lót bằng các mạch máu nhỏ. Lưu lượng máu đến các mạch máu này tăng lên khi hệ thống miễn dịch phát hiện ra sự hiện diện của chất gây dị ứng (chẳng hạn như vi rút hoặc phấn hoa). Điều này gây ra sưng trong các mạch máu, có thể chặn đường mũi, làm cho việc hít vào bằng mũi trở nên khó khăn. Ngoài ra, các tuyến nhầy trong mũi tiết ra nhiều chất nhờn hơn để bẫy chất gây dị ứng, điều này cũng góp phần làm nghẹt mũi và tạo ra cảm giác “nghẹt mũi”.
Hầu hết các loại thuốc thông mũi hoạt động bằng cách kích hoạt các thụ thể alpha-adrenergic bằng cách liên kết trực tiếp với chúng hoặc kích thích giải phóng norepinephrine, một chất dẫn truyền hóa học. Kích hoạt các thụ thể này gây ra co mạch (thu hẹp các mạch máu trong khu vực đó). Điều này làm giảm lưu lượng máu và giúp thu nhỏ mô bị sưng, giảm tắc nghẽn. Chúng thường được sử dụng kết hợp với thuốc kháng histamine.
DANH SÁCH CÁC THUỐC CHỐNG SUNG HUYẾT PHỔ BIẾN
| Hoạt chất | Tên sản phẩm |
| Levmetamfetamine xịt mũi | 1st Aid Vaporizing Inhaler |
| Naphazoline xịt mũi | Privine |
| Naphazoline nhỏ mắt | Albalon |
| Oxymetazoline xịt mũi | Afrin |
| Oxymetazoline nhỏ mắt | Visine LR |
| Phenylephrine | Nasop, Sudafed PE |
| Phenylpropanolamine | Discontinued |
| Propylhexedrine | Benzedrex Inhaler |
| Pseudoephedrine | Nasofed, Sudafed |
| Xylometazoline | Triaminic |
Tương tác thuốc
Thuốc thông mũi có thể làm tăng hoặc giảm tác dụng của một số loại thuốc khác.
Ví dụ, dùng thuốc thông mũi cùng với một số thuốc chống trầm cảm có thể gây tăng huyết áp nguy hiểm.
Phải cẩn thận khi dùng các loại thuốc khác nếu bạn đang sử dụng thuốc thông mũi dạng kết hợp "tất cả trong 1".
Thuốc thông mũi "tất cả trong 1" cũng chứa thuốc giảm đau hoặc thuốc kháng histamine, vì vậy có thể nguy hiểm nếu dùng thêm liều lượng của những loại thuốc này cùng lúc.
Nguồn tham khảo